نشاء کاری











تهيه : كريم باباجاني
منبع:
اصول اولیه کشت برنج
تالیف: بنتیو. اس . ورگارا
ترجمه: مهندس محمد نقی صفرزاده ویشکائی

 

 از مازندران بدانید

سطح زیر کشت محصولات زراعی و باغی در استان مازندران  ۵۸۶۶۲۴ هکتار می باشد

سطح زیر کشت محصولات زراعی در استان مازندران  ۴۷۶۵۳۹ هکتار می باشد    ( ۲۳/۸۱ ٪ )

سطح زیر کشت محصولات باغی در استان مازندران  ۱۱۰۰۸۴ هکتار می باشد      ( ۷۷/۱۸ ٪ )

سطح زیر کشت محصولات زراعی آبی    ۲۸۷۵۲۳  هکتار می باشد   

سطح زیر کشت محصولات زراعی دیمی  ۴۷۶۵۳۹ هکتار می باشد   

سطح زیر کشت زراعت شالی در استان  ۲۳۰۰۰۰ هکتار می باشد    ( ۳۹٪  از محصولات زراعی)

سطح زیر کشت مرکبات در استان   ۸۴۸۵۰  هکتار می باشد    ( ۷۶ ٪  از محصولات باغی) 

مجموع تولید محصولات زراعی و باغی در استان ۵۵۳۵۱۴۸ تن می باشد

 تولید محصولات زراعی  در استان ۴۰۵۷۴۹۷  تن می باشد  ( ۷۳ ٪ ) 

 تولید محصولات باغی  در استان ۱۴۱۷۷۶۵۱  تن می باشد  ( ۲۶ ٪ ) 

 تولید محصول شالی  در استان ۱۲۵۰۰۰۰ تن می باشد  ( ۴۴ ٪  از کل تولید کشور)

  تولید مرکبات  در استان ۱۴۵۰۰۰۰ تن می باشد  ( ۴۳ ٪  از کل تولید کشور)

سطح جنگل های استان  ۹۶۴۱۹۱  هکتار می باشد ( ۴۱ ٪  از مساحت  استان و ۸/۵۴ ٪ جنگل های شمال کشور و ۸/۷ ٪ جنگل های کشور ) 

حوزه آبریز هراز

  بزرگترین دشت برنج خیز در کشور می باشد و در مرکز استان مازندران قرار دارد ، اراضي اين حوزه در شهرهاي آمل ، بابل ، محمودآباد ، فريدونكنار و بابلسر قرار دارند ، سطحي حدود ۱۰۸۰۰۰ هكتار كه ۸۲۰۰۰ هكتار از آن كه به زير كشت برنج قرار دارد و ۱۴ ٪ توليد برنج كشور از اين حوزه مي باشد. 

 

 

با توجه به مطالب شرح داده شده چرا کشاورزان برنجکار در استفاده و بکارگیری از ماشین های نشاکار سعی و کوشش نمی کنند

 

 

 

 

بیش از 90% برنج ایران در استان ها شمالی تولید شده. و بقیه در اصفهان و خوزستان به صورت اندک تولید شده


 

برنج ساقه بلند آمریکا

 

ويژگي هاي تيپ هاي بومي برنج

تيپ هاي بومي متعدد برنج نسبت به هريك از گونه هاي بومي ژاپني، جاوايي و هندي تمايز بيش تري يافته اند. عوامل هم القاء كنندگي تمايزيابي گونه هاي بومي و تيپ هاي بومي بايستي وابسته به عوامل محيطي زيستگاه هاي گياهي شان باشد. تفاوت حساسيت نوري و حرارتي در گل دهي، مقاومت به كم آبي در رشد، مقاومت به مقدار زياد كود و نمك هاي محيط كشت، مقاومت به تحمل غرقابي، مقاومت به درجه حرارت بالا و پايين و غيره در گونه هاي بومي مشخص شده اند. به علاوه، ويژگي ريخت شناختي ابعاد و اندازه دانه به عنوان يك شاخص موثق اوليه گونه هاي بومي در نظر گرفته مي شوند. تمايزات چنين ويژگي هايي را در ميان شش تيپ بومي ذكر شده مي توان شناخت. درحال حاضر، اگر چه يك محقق اعلام كرده است كه اين شاخص هميشه براي طبقه بندي سه گونه بومي كافي نيست.

تیپ های اصلی

 صدری   چمپا    گرده   هستند که اولی دانه های کاملا دراز  دومی متوسط و سومی  گرد دارند
 

شرایط مناسب برای کشت برنج


دما: میانگین دمای مورد نیاز برنج هنگام رشد باید بین 20 تا 37 درجه سانتیگراد باشد. پایین بودن دما در اوایل فصل زراعی یا آبیاری مزرعه با آب سرد سبب می‌شود که زمان رسیدن دانه‌ها به تأخیر افتد. بالا بودن دما هم موجب کاهش تعداد سنبلچه‌های بارور و وزن دانه‌ها می‌شود.
نور: نور هم یکی از عوامل مؤثر در رشد گیاه است. شدت نور در اوایل فصل زراعی شاید عامل محدود کننده‌ای برای رشد برنج به حساب آید. اما با نزدیک شدن به پایان فصل زراعی ، بویژه موقع تشکیل خوشه ، رقابت برای جذب نور بین بوته‌ها افزایش می‌یابد.
رطوبت: مناسب‌ترین میزان رطوبت برای گلدهی گیاه برنج ، 70 تا 80 درصد است. رطوبت کمتر از 40 درصد ، عامل بازدارنده‌ای برای گلدهی گیاه به شمار می‌رود. وزش باد و ریزش باران و تگرگ ، در زمان گلدهی زیانبار است. همچنین بارندگی موقع برداشت محصول هم عملیات مربوط به خشک شدن محصول را به تأخیر می‌اندازد. برنج ، کلا گیاه آب دوستی به شمار می‌رود، ولی آبزی نیست. چون ریشه گیاهان آبزی قادر نیست که تارهای کشنده و ریشه‌های فرعی تولید کند. در حالی که ریشه برنج هم تار کشنده و هم ریشه فرعی دارد.
آب: آب مورد نیاز برنج از سایر غلات بیشتر است. هشتاد درصد آب مورد نیاز محصول برنج تولید شده در جهان بویژه در نقاط استوایی ، از آب باران تأمین می‌گردد. 20 درصد باقی مانده را از آب رودخانه و آب چاه تأمین می‌نمایند. نتایج بدست آمده نشان داده که اگر دمای آب کمتر از 19 درجه سانتیگراد باشد، زمان رسیدن دانه به تأخیر می‌افتد. اگر هم از 30 درجه بیشتر باشد، گسترش ریشه و میزان عملکرد گیاه برنج به دلیل محدود بودن اکسیژن موجود در آب ، کم می‌شود و بازدهی گیاه کاهش می‌یابد.
خاک: برنج در خاکهای مختلف ، از فقیر تا غنی که تنها آب مورد نیاز گیاه تأمین باشد به عمل می‌آید. البته مقدار آب مصرفی در خاکهای سبک بیش از خاکهای سنگین است. مناسب‌ترین خاک برای کشت برنج ، خاک رسی با لایه غیر قابل نفوذ در عمق 50 تا 150 سانتیمتری و همراه با مقدار زیادی مواد آلی است. برنج اصولا نسبت به شوری خاک و شوری آب مقاوم است. در صورتی که آب کافی برای شستشوی نمک خاک وجود داشته باشد، می‌توان از برنج برای اصلاح خاکهای شور استفاده نمود.

 

كتاب كاشت- داشت- برداشت برنج تأليف: دكتر سيد محمود اخوت

 

 

 

 

 


 

+ نوشته شده توسط حجت ا... خوشدل در یکشنبه بیست و نهم اردیبهشت 1387 و ساعت 11:22 |
نقش کمباینها در افزایش ضایعات برنج

نقش کمباینها در افزایش ضایعات برنج
برنج در ایران با سطح زیر کشتی بیش از ۶۳۰ هزار هکتار بعد از گندم مهمترین محصول زراعی محسوب می‌گردد. این محصول در اغلب استانهای کشور کم و بیش کشت می‌گردد ولی عمده سطح زیر کشت این محصول استراتژیک در استانهای مازندران و گیلان واقع شده است.
گرچه محصول برنج در ایران از لحاظ قدمت کشت، دانش تجربی کشاورزان برنجکار و تنوع مصرف دارای سابقه درخشانی است اما امروزه از لحاظ بهره‌مندی از تکنولوژی‌های جدید در جهت کشت مکانیزه و افزایش کیفیت محصول بدست آمده در مقایسه با سایر محصولات زراعی و باغی از جایگاه مطلوبی برخوردار نیست. بدیهی است که نیل به خودکفایی محصول برنج در کشور جزء با افزایش سطح زیر کشت، افزایش عملکرد در واحد سطح و کاهش ضایعات مقدور نیست. افزایش سطح زیر کشت در کشوری مثل ایران که مشکل آب یکی از مسائل گریبانگیر در آن محسوب می‌گردد، چندان توجیه پذیر نخواهد بود مگر آنکه اقدام به اصلاح و تولید ارقام مقاوم به کم‌آبی و خشکی گردد، ولی از لحاظ افزایش عملکرد در واحد سطح و کاهش ضایعات پتانسیلی بالا و جای کار بسیاری باقی است.
گرچه میزان ضایعات این محصول ارزشمند در کشور در منابع مختلف بسیار متفاوت از هم و با دامنه تغییرات وسیع گزارش می‌گردد اما همه این آمارها حکایت از بالا بودن میزان ضایعات آن دارند که بنظر می‌آید چندان به دور از واقعیت نباشند. وجود ضایعاتی بین ۱۶ – ۳۰ درصد ( بدون لحاظ نمودن ضایعات در مراحل قبل از برداشت از قبیل؛ ضایعات ناشی از تغییرات نامطلوب جوی، مدیریت مزرعه، آفات و بیماریها و غیره )، برای یک محصول استراتژیک در کشور جای بسی تاّمل و نیاز به اقداماتی عاجل است. ‌ بر اساس گزارش سازمان خواربار جهانی ( F.A.O ) میزان ضایعات برنج در دنیا حدود ۲۱% است که بیشترین مقدار آن ( حدود ۶ – ۸ درصد ) به مرحله برداشت ( اعم از درو و خرمنکوبی ) تعلق دارد.
اخیراّّّ دولت به منظور کاهش ضایعات این محصول در کشور مبادرت به اقداماتی اساسی همچون اصلاح ساختار کارخانجات شالیکوبی، تامین تعدادی کمباینهای مخصوص برداشت برنج و غیره نموده است که امید است با برنامه‌ریزی‌های صحیح و جامع بتوان نقش مؤثری را در این خصوص ایفا نمود.
برای کاهش ضایعات این محصول در مراحل مختلف تولید، داشتن شناختی کافی از فاکتورهای ایجاد کننده ضایعات بمنظور مقابله با آنها امری ضروری و اجتناب ناپذیر است. بدین منظور در این متن سعی گردیده است تا با ضایعات برنج در مرحله برداشت بیشتر آشنا شده و راهکارهای اساسی ارائه گردد.
● آشنایی با شرایط کشت برنج
شرایط کشت برنج بخاطر خصوصیات فیزیولوژیکی این گیاه، شرایط خاک مزرعه و شرایط ماشینی کاملاّ متفاوت از شرایط کشت اغلب محصولات زراعی است. به عنوان مثال؛ زمانی که محصولاتی همچون گندم و جو بطور کامل می‌رسند و آماده برداشت می‌شوند، رشد ساقه گیاه متوقف و رطوبت قسمت ساقه و برگ به مقدار زیادی کاهش می‌یابد اما در برنج علیرغم اینکه قسمت دانه رسیده و آماده برداشت است، قسمت ساقه آن هنوز به رشد سبزینه‌ای خود ادامه داده دارای درصد بالایی رطوبت است. بدیهی است که وجود رطوبت زیاد در قسمت ساقه گیاه مشکلاتی را در فرایند خرمنکوبی ایجاد خواهد نمود.
تحقیقات و تجربیات نشان دادند که برای اجرای عملیات تهیه زمین وکاشت سایر غلات، به منظور جلوگیری از آسیب‌ دیدگی بافت خاک و ممانعت از خاک چسبی ادوات خاک‌ورزی و کارنده‌ها، رطوبت خاک باید در حالت گاورو باشد. در حالیکه در شالیزارها عمدتا عملیات خاک ورزی، کاشت، داشت و حتی گاهی اوقات عملیات برداشت در شرایطی صورت می‌گیرد که خاک مزرعه کاملاّ اشباع از آب و به حالت باتلاقی است. این خصوصیت مزرعه‌ای شالیزارها، بکارگیری از کمباینهای دارای چرخ‌های لاستیکی را با مشکل مواجه نموده در عوض استفاده از کمباینهای با سیستم حرکتی(Under Carriage System) خاص را ایجاب می‌نماید.
لازم به ذکر است که شرایط خاص مزارع شالیزار و گیاه برنج، استفاده از ماشین آلات با شرایط، تجهیزات و ضمائم خاص و به تبع آن طراحی خاص آنها، پیچیدگی سیستم‌های مختلف ماشین‌ها و در نهایت افزایش قیمت اولیه آنها را در پی خواهد داشت.
● ضایعات برنج در عملیات برداشت
اصولا ضایعات برنج در فرآیند برداشت به دو صورت ضایعات شیمیایی و فیزیکی تقسیم‌بندی می‌شوند. ضایعات شیمیایی در اثر عواملی از قبیل بالا بودن محتوی رطوبت دانه، ساقه و برگ حادث می‌گردند. بدین صورت که در اثر غرق شدن محصول در داخل آبهای سطحی باقی مانده در مزرعه و گاهی اوقات در اثر باقی ماندن محصول تازه برداشت شده ( با رطوبت زیاد ) در داخل انباره و تانک کمباین و غیره در اثر فعل‌وانفعالات شیمیایی فاسد می‌گردد که بصورت تغییر طعم و رنگ ظاهر می‌گردند.
ضایعات فیزیکی به دو صورت ضایعات پنهان و ضایعات آشکار حادث می‌گردند. ضایعات آشکار عمدتا ضایعاتی کمی ( وزنی یا حجمی ) هستند که بصورت محصول از دست رفته در زمان برداشت نمایان می‌گردند. به عبارتی دیگر، مقداری از محصول در اثر عواملی همچون؛ لرزش شانه برش، برخورد با چرخ فلک، برخورد با مقسم‌های طرفین کمباین یا دروگر، وزش باد شدید پنکه و غیره بر روی زمین ریخته شده از دسترس خارج می‌گردند.
قسمت دیگری از محصول ممکن است در اثر ضربات مکانیکی وارده در محفظه خرمنکوبی، واحد‌های انتقال محصول ( نقاله‌ها ) و غیره دچار شکستگی شوند. در اینگونه ضایعات گرچه محصول از دسترس خارج نمی‌شود یا به عبارتی وزن یا حجم محصول بدست آمده در اثر آن ممکن است کاهش نیابد ولی محصول از لحاظ ابعاد و اندازه و در نهایت از لحاظ معیارهای تجاری و بازار پسندی دچار افت خواهد شد. به بیان دیگر می‌توان گفت که محصول دچار افت کیفی می‌گردد نه کمی.
گاهی اوقات ضایعات کیفی محصول که بصورت شکستگی یا ترک خوردگی حادث می‌گردند در زمان برداشت قابل تشخیص و اندازه‌گیری می‌باشند و گاهی اوقات هم ممکن است قابل روئیت نباشند که در اینصورت می‌توان گفت ترک خوردگی یا شکستگی محصول بصورت مخفی است به طوری که از ظاهر شلتوک قادر به روئیت نبوده ولی در زمان تبدیل برنج نمایان می‌گردند.
وجود این نوع ضایعات همواره برای کشاورزان عزیز سبب ایجاد تردید در تشخیص عامل اصلی آنها می‌گردد. تجربیات نشان دادند که متاسفانه کشاورزان به علت عدم اطلاع از وضعیت داخلی دانه، عامل اینگونه ضایعات را تجهیزات کارخانجات شالیکوبی می‌دانند. لازم است در اینجا متذکر شویم در چنین شرایطی کارخانجات شالیکوبی نمایانگر یا آشکار کننده ضایعات برنج هستند نه عامل ایجاد آن. در حال حاضر در ایران به علت استفاده از کمباین‌های نامناسب برای برداشت برنج ( کمباین‌های غلات )، مقدار زیادی از محصول در قسمت خرمنکوبی و نقاله‌های انتقال محصول هم دچار ترک‌ها و شکستگی های آشکار وهم ترک‌های جزئی ( مویی ) گشته که در زمان تبدیل ظاهر می‌گردند.
● مشکلات خاص برنج‌های ارقام ایرانی
در کشور ما متاسفانه فعالیت چندانی جهت سازگار سازی ارقام مختلف برنج با شرایط ماشینی ( عملیات مکانیزه ) صورت نگرفت و برای اجرای کشت مکانیزه برنج در کشور با مشکلات زیر مواجه هستیم.
۱) ورس یا خوابیدگی محصول؛
ورس یا خوابیدگی برنج در زمان برداشت یکی از معضلات اساسی برداشت محصول با استفاده از کمباینها است. بدیهی است که مقدار ورس یا زاویه خوابیدگی ساقه در گیاه برنج ( به ویژه ارقام محلی ) بمراتب بیشتر از سایر غلات می‌باشد. ورس محصول در زمان برداشت، از یک‌ طرف سبب می‌گردد تا مقداری از خوشه‌ها از دسترس قسمت درو کننده کمباین یا دروگر خارج شوند که در اینصورت بصورت ضایعات کمی ظاهر می‌گردند و از طرفی دیگر سبب کاهش ظرفیت مزرعه‌ای کمباین یا دروگر می‌گردد. واضح است که هرچه طول گیاه کوتاه‌تر باشد میزان ورس آن کمتر و در نتیجه امکان برداشت مکانیزه آن مهیاتر خواهد بود و بالعکس.
۲) لاغر بودن دانه‌ها؛
بالا بودن مقدار نسبت طول به عرض دانه ( بیش از ۳ ) برای برنج‌های ارقام ایرانی یکی از معضلات اساسی در فرآیند برداشت و بویژه در فرآیند تبدیل آن می‌باشد. بدیهی است که دانه‌های دراز و لاغر در مقایسه با دانه‌های با درصد کرویت بالا ( دانه‌های گرده یا ارقام ژاپنی ) از استحکام بسیار کمتری در مقابل صدمات مکانیکی ( در مراحل خرمنکوبی و نقل مکان ) برخوردارند و به راحتی دچار شکستکی شده یا ترک برمی‌دارند.
۳) ناهمگن بودن طول گیاه در زمان برداشت؛
بعلت رشد غیر یکنواخت طول گیاه، خوشه‌ها از لحاظ موقعیت قرارگیری ناهمگن بوده در نتیجه در زمان برداشت برای جلوگیری از خارج شدن خوشه‌ها از دسترس واحد درو کننده، مجبور خواهیم بود ارتفاع دروی واحد درو کننده در کمباین را بیش از حد کاهش دهیم. این عمل، تغذیه بیش از حد ساقه گیاه به داخل واحد خرمنکوبی و در نتیجه بیش باری، افزایش توان مصرفی و افزایش احتمال گیر کردن کاه و کلش در قسمت کوبنده ( بویژه در کمباین‌های نوع هدفید ) را در پی خواهد داشت.
ج ) انتخاب کمباین مخصوص شالیزاری؛
انتخاب کمباینها معمولا پس از ارزیابی سیستمهای مختلف آنها صورت می‌گیرد که در زیر به مواردی از آنها که از اهمیت بیشتری برخوردار هستند، پرداخته خواهد شد؛
۱) سیستم حرکتی؛
بمنظور جلوگیری از فرو رفتن ماشین در داخل زمین و وارد نمودن آسیب به زمین، کاهش میزان فشار ناشی از وزن ماشین بر زمین امری ضروری و اجتناب ناپذیر است. استفاده از کمباین با چرخ زنجیری ( از نوع زنجیر لاستیکی ) بجای چرخ‌های لاستیکی یکی از مناسب ترین راه حل برای این منظور است. در کمباینهای مجهز به چرخ زنجیری، میزان فشار ناشی از وزن ماشین بر سطح زمین کمتر از ۲/۰ (kg/cm۲) می‌باشد.
۲) سیستم درو و بر دارنده محصول؛
قسمت درو کننده و بردارنده محصول یکی از بخش‌های مهم کمباینها هستند که ایجاد تلفات ( بصورت محصول از دست رفته ) می‌نمایند. در اثر ضربات یا لرزش‌های ناشی از حرکت رفت‌ و برگشتی تیغه‌ها، چرخ‌فلک یا انگشتی‌های بردارنده محصول، دانه‌ها ریزش نموده و قبل از اینکه درو شده و به قسمت سکوی برش برسند، بر روی زمین ریخته می‌شوند. درصورت زیاد بودن تمایل به ریزش دانه ها بخصوص در ارقام پرمحصول اینگونه تلفات چندین برابر خواهد شد.
۳) سیستم خرمنکوبی؛
با توجه به اندازه دانه‌های برنجهای ایرانی که اغلب از نوع دراز و در مقابل ضربات مکانیکی بسیار شکننده هستند و به نیروی نسبتا کمی جهت جدا شدن از خوشه نیاز دارند، استفاده از سیلندر کوبنده از نوع دندانه میخی یا استوانه مارپیچی با جریان مواد از نوع محوری، با قابلیت بالای جدا دانه ها از خوشه امری اجتناب ناپذیر است. در کوبنده های جریان محوری محصول از یکطرف استوانه کوبنده وارد و پس از چندین بار چرخش به دور آن از انتهای دیگر خارج می گردد. وجود زوائد مارپیچی شکل بر روی درپوش واحد خرمنکوبی ( قسمت داخلی ) سبب حرکت محصول در جهت محور ( به سمت انتهای خروجی ) می‌گردد. در کوبنده‌های نوع جریان محوری، حرکت مارپیچی مواد سبب افزایش طول مسیر کوبش و در نهایت سبب افزایش ظرفیت و بازده خرمنکوبی می‌گردد. این خصوصیت امکان استفاده از این نوع کمباینها را در شرایط رطوبتی مختلف محصول فراهم می‌نماید. در این نوع کوبنده‌ها، دانه ها عمدتا در اثر عمل مالش با ساقه ها و جداره ضد کوبنده، از خوشه جدا می گردند. علاوه بر آن، بعلت طولانی‌تر بودن مسیر کوبش، فرصت کافی جهت جدا شدن دانه‌ها از کاه و کلش وجود داشته در نتیجه استفاده از کاه‌پران چندان لزومی ندارد. نکته مهمتر آنکه، گرچه محصول مدت زمان بیشتری را در داخل محفظه خرمنکوبی می ماند اما تنش وارد شده به آن کمتر است.
● مقایسه بین کمباینهای برداشت برنج
امروزه برای برداشت برنج سه نوع کمباین مورد استفاده قرار می‌گیرند که عبارتند از؛ تغذیه کننده کل محصول(Whole Crop Type Combine) ، تغذیه کننده خوشه(Head feeding Type Combine) و خوشه چین(Head Stripper Type Combine) ، که نوع خوشه چین مورد چندان توجه قرار نگرفته و عمدتا از دو نوع دیگر استفاده می‌شود. گرچه این دو نوع کمباین، کمباینی ایده‌آل برای برداشت برنج هستند، اما به علت متفاوت بودن شرایط محصول، مزرعه و غیره، همواره نمی‌توان از بین آن دو یکی را به دلخواه انتخاب کرد، چه بسا در برخی شرایط ممکن است یک کمباین قادر باشد با مشکلات فراوان از قبیل ظرفیت مزرعه‌ای پایین و درصد تلفات بالا محصول را برداشت نماید، اما کمباینی دیگر بدون هیچگونه محدودیت و با درصد تلفات بسیار پایین قادر به انجام کار در همان شرایط باشد. لذا انتخاب کمباین مناسب مطابق با شرایط موجود باید بر اساس دانش و اطلاعات کافی صورت گیرد.
بمنظور سهولت در انتخاب کمباین مناسب برحسب شرایط مختلف جدولی تهیه گردیده است، امید است که مورد توجه کشاورزان عزیز قرار گیرد.
چنانچه گیاه ورس نموده باشد، در اینصورت برای برداشت مستقیم آن استفاده از کمباین‌های مجهز به انگشتی ‌بردارنده محصول که پیک – آپ ( Pick – Up) نامیده می‌شوند توصیه می‌گردند. زیرا این انگشتی‌ها امکان بلند نمودن محصول و نگه‌داشتن آن برای عمل برش را فراهم می‌نمایند.
برای ارقامی که مقدار ریزش آنها زیاد باشد، استفاده از کمباین‌های نوع تغذیه کننده کل محصول به جای هد فید توصیه می‌گردد. زیرا در اینصورت در نوع هدفید ضربات ناشی از انگشتی‌های بردارنده و انتقال دهنده سبب ریزش محصول می‌گردند. ‌



http://www.royan۴.blogsky.com
منابع:
۱. آقاگل‌زاده، حمید. ارائه مشخصات فنی ماشینهای شالیزاری متناسب با شرایط موجود در کشور. ۱۳۸۳. نهمین همایش برنج کشور. سازمان جهاد کشاورزی قزوین.
۲. آقاگل زاده،حمید. ارائه راهکارهای اساسی جهت کشت مکانیزه برنج در اراضی تسطیح ویکپارچه سازی شده . ۱۳۸۱. اولین سمینار تجهیز و نوسازی اراضی شالیزاری کشور، دانشگاه آزاد اسلامی قائمشهر.
۳. آقاگل زاده، حمید. مقایسه بکارگیری ماشین آلات کشت برنج در اراضی سنتی ویکپارچه شده . ۱۳۸۱. اولین سمینار تجهیز و نوسازی اراضی شالیزاری کشور، دانشگاه آزاد اسلامی قائمشهر.
۴. زمانی، قاسم و علیزاده، محمدرضا. خصوصیات، شناسایی و تبدیل ارقام مختلف برنج ایران. ۱۳۸۴. انتشارات رنگین قلم.
۵. Kiyoshi, Kaga. Soil compaction in agricultural land development. ۱۹۹۱. Asian institute of technology.
۶. M, Koike. et all . Introduction to Japanese Agr. machinery. ۱۹۹۴. E۳۱ – E۴۰.
۷. Masakazu, Mizutani. Advanced paddy field engineering, ۱۹۹۹. Shizan – sha . Sience and technology
+ نوشته شده توسط حجت ا... خوشدل در یکشنبه بیست و نهم اردیبهشت 1387 و ساعت 9:19 |

كارگاه آموزشي يك روزه براي آشنايي با ماشين نشاكار برنج در شهرستان بابلسر روستاي رودبست مزرعه آقاي مهندس احمد پور 

ارديبهشت ۱۳۸۷ 

كارگاه آموزشي يك روزه براي آشنايي با ماشين نشاكار برنج در شهرستان بابلسر روستاي رودبست مزرعه آقاي مهندس احمد پور ارديبهشت ۱۳۸۷

 

كارگاه آموزشي به مدت ۵ روز براي آشنايي با ماشين نشاكار برنج در شهرستان محمودآباد - مركز خدمات جهاد كشاورزي كلوده -اسفند ۱۳۸۷

 

 

كارگاه آموزشي خصوصي براي مالكين ماشين نشاكار برنج در شهرستان محمود آباد  روستاي ترسياب مزرعه آقاي مهندس عباسپور - ارديبهشت ۱۳۸۷ 

 

 

كارگاه آموزشي خصوصي براي مالكين ماشين نشاكار برنج در شهرستان آمل  منطقه دابودشت - آقاي اشرفي - ارديبهشت ۱۳۸۷ 

 

كارگاه مونتاژ و آموزش خصوصي براي مالكين ماشين نشاكار برنج درشهرستان آمل روستاي فيروزكلا-  آقاي ذبيح ا... اوليايي - ارديبهشت ۱۳۸۷  

 

كارگاه آموزشي ماشين نشاكار برنج براي دانجويان مكانيزاسيون از دانشكده كشاورزي تنكابن  در مركز ترويج و تكنولوژي شاليزارخرداد ۱۳۸۶ 

 

كارگاه آموزشي خصوصي ماشين نشاكار برنج در شهرستان آمل  روستاي هندوكلا  - ارديبهشت ۱۳۸۷ 

كارگاه آموزشي خصوصي براي مالكين ماشين نشاكار برنج در شهرستان آشخانه از  استان خراسان شمالي   -   فروردين ۱۳۸۷  

كارگاه مونتاژ و آموزش خصوصي براي مالكين ماشين نشاكار برنج در شهرستان ساري روستاي ماچكه پشت -  آقاي يحيي دستاران  - ارديبهشت ۱۳۸۷ 

 

آموزش نشاكار ۶ رديفه سوار شونده دايدونگ در گرگان  روستای يساقي  

ورودي هاي پر شيب در شاليزارهاي گرگان يكي از مشكلات ماشين هاي نشاكار است

نبود مرزبندي هاي مستقيم از ديگر مشكلات شاليزار هاي گرگان مي باشد

  

 

+ نوشته شده توسط حجت ا... خوشدل در یکشنبه بیست و نهم اردیبهشت 1387 و ساعت 9:6 |

مشاوره و راهنمایی برای خرید ماشین های

 مخصوص شالیزاری

 

 

مونتاژ و راه اندازي 

تراكتورها ، روتاري ،نشاكارها  و  كمباين هاي

مخصوص برنج  در کلیه مدل ها  

 

 

 

 

آموزش روش اپراتوري ، تنظيمات خاص و نحوه كار

در مزرعه

 

آموزش نحوه سرويس و نگهداري

 

تعمير و تامين لوازم يدكي

 

 

 

با مدیریت حجت ا... خوشدل

کارشناس ماشینهای مخصوص شالیزاری با تجربه اجرایی ۲۰ ساله مکانیزاسیون برنج که

 دوره های متعدد تعمیر و نگهداری ماشین های نشاکـــار ، تراكتور ، كمباين و ادوات پشت

 تراكتــوري را در شركت هاي كوبــــوتا ،ميــتسوبي شي ، يـانمار و ايــساكي گذرانده است  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تلفکس : ۲۲۷۲۶۱۶-۰۱۲۱

همراه :    ۰۹۱۱۳۲۷۹۲۸۳

 

مرکز آموزش بین المللی تسوکوبای ژاپن  

+ نوشته شده توسط حجت ا... خوشدل در سه شنبه بیست و چهارم اردیبهشت 1387 و ساعت 9:38 |

تاثير خرده مالكيت بر روند مكانيزاسيون برنج در ايران

 

حمید آقاگل زاده                کارشناس ارشد مکانیک

حجت ا... خوشدل             کارشناس مکانیزاسیون 

اصغر عباسی                          کارشناس مکانیک

محمد تقی صادقی                   کارشناس مکانیک

 

چكيده

برنج به عنوان يك غذاي اصلي نقش مهمي را در سبد كالايي خانوار ايراني دارد. كشت مكانيزه اين محصول در كشور با مشكلات و موانع زيادي مواجه است كه خرده مالكيت يكي ازمهمترين اين عوامل است. از ديدگاه مكانيزاسيون، خرده مالكيت از جنبه‌هاي مختلف بر روند كشت مكانيزه برنج سايه افكنده است كه اثرات آن بطور مستقيم و غير مستقيم مشهود است. ايجاد محدوديت‌ها در تمهيد بستر مناسب جهت مكانيزه نمودن كشت برنج همچون طراحي و اجراي تسطيح و يكپارچه سازي اراضي شاليزاري متناسب با خواسته‌ها و شرايط ماشيني و سيستم توليد و عرضه محصول به بازار ، عدم امكان برخورداري از نظام بهره‌برداري جامع از ماشين‌آلات ( به منظور افزايش ظرفيت مزرعه اي و استفاده بهينه از انرژي ) و محدوديت در بكارگيري از ماشين‌ها و تجهيزات مناسب تبديل برنج جهت افزايش كيفيت محصول توليدي و ... از جمله مشكلاتي هستند كه در اثر خرده مالكيت حادث مي‌گردند.

در مجموع مي توان خرده مالكيت را به عنوان سدي بر سر راه توسعه مكانيزاسيون برنج كشور برشمرد، زيرا نه تنها  فراهم نمودن بستر و اجراي مكانيزاسيون را با محدوديت مواجه مي سازد، بلكه حتي ممكن است بخاطر عدم امكان استفاده از ماشين آلات و تكنولوژي مطلوب، افت كيفيت محصول توليدي را نيز در پي داشته‌ باشد.

جلوگيري از كوچك تر شدن سطح مالكيت موجود با تدوين قوانين جامع و پايدار، روي آوري بسمت نظام بهره برداري گروهي از ماشين آلات به جاي بهره برداري انفرادي، بهره‌گيري از ماشينهاي با توان و ظرفيت مزرعه‌اي بالاتر  در قالب تعاوني هاي توليد وخدمات مكانيزاسيون، كاهش تنوع ارقام توليدي در سطح منطقه‌اي، ايجاد تغيير در نحوه ارائه و عرضه محصول به بازار و همچنين تغيير در نحوه ارائه و عرضه محصول به كارخانجات شاليكوبي از راهكارهايي اساسي در جهت اجراي مكانيزاسيون كشاورزي با خرده مالكيت مي باشند كه در اين مقاله بطور مفصل مورد بحث و بررسي قرار مي گيرند.

 

كلمات كليدي : خرده مالكيت، نظام بهره‌برداري از ماشين آلات، مالكيت گروهي، سطح مالكيت، خدمات مكانيزاسيون.

 

 

 

خرده مالكيت و بكارگيري ماشين آلات شاليزاري

كوچك بودن سطح مالكيت سبب افزايش غير منطقي هزينه توليد در واحد سطح، غير اقتصادي بودن استفاده از ماشين آلات در اراضي كوچك و در پي آن سبب جايگزيني نيروي انساني بجاي ماشين در مزارع شاليزار مي‌گردد. همين امر موجب گرديده است كه در حال حاضر نزديك به 50% از كل هزينه توليد برنج به هزينه كارگري تخصيص يابد.

نظامهاي بهره برداري از ماشين هاي شاليزاري همانند بهره برداري از ساير ماشينهاي كشاورزي شامل نظام بهره برداري خصوصي، تعاوني هاي توليد، مراكز خدمات مكانيزاسيون و گروهي مي‌باشد. تعيين نوع نظامهاي بهره برداري از ماشينهاي شاليزاري ارتباط تناتنگي با سطح مالكيت، روبط اجتماعي بين بهره برداران، شرايط اقتصادي و سطح درآمد كشاورزان و غيره دارد. از بين عوامل مذكور، سطح مالكيت حائز اهميت بيشتري بوده و كليه نظامهاي بهره برداري به ويژه نظام بهره برداري خصوصي را تحت تاًثير قرار مي دهد. جهت روشن شدن موضوع به چند مثال در زير اكتفا مي گردد:  

1)     در نظامهاي بهره‌برداري از ماشين‌هاي  شاليزاري در قالب مالكيت خصوصي، شرايط خاص گياه، زمين و ماشين‌آلات براي برنج، ايجاب مي نمايند كه ماشينهاي شاليزاري از امكانات و تجهيزات كنترلي و تنظيم كننده بيشتري برخوردار بوده و با ويژگي‌هاي خاصي طراحي گردند. برخورداري از اين امكانات و تجهيزات تكميلي و خاص موجب مي گردد كه ماشينهاي شاليزاري در مقايسه با ساير ماشينهاي كشاورزي هم اندازه خود بسيار گرانتر و پيچيده تر باشند. پيچيدگي و بالا بودن قيمت ماشين‌ها از يكطرف و بالا بودن هزينه هاي جاري آنها ا ز طرف ديگر، سبب مي گردند كه سطح توجيه كننده اقتصادي مالكيت اراضي را به مقدار زيادي افزايش دهد. به عبارتي ديگر، سبب مي‌گردند كه استفاد ه از آنها در اراضي كوچك مقرون به صرفه نباشند.

2)     در نظامهاي بهره‌برداري از ماشين‌هاي شاليزاري در قالب تعاوني‌هاي توليد و مراكز ارائه خدمات مكانيزاسيون، بالا بودن قيمت اوليه و هزينه هاي جاري ماشين آلات سبب افزايش دستمزد يا اجرت كار مي گردد. از طرفي ديگر با توجه به شرايط خاص ماشينهاي شاليزاري كه اكثراً مجهز به چرخهاي زنجيري لاستيكي يا چرخهاي آهني مي باشند و تردد آنها در جاده ها را با مشكل مواجه مي‌سازد كه براي اين منظور براي جابجا نمودن ماشينها از مزرعه‌اي  به مزرعه‌اي ديگر از تريلي‌هاي يدك كش استفاده مي‌گردد. حال با عنايت به مدت زماني كه صرف سوار و پياده نمودن ماشينها از اين تريلي‌ها مي‌گردد، متوجه خواهيم شد كه در شرايط خرد ه مالكيت يا بهره‌برداري دهقاني از اراضي، در طي يك روز كاري بايد شاهد آن باشيم كه يك ماشين را جهت انتقال از مزرعه يك كشاورز به مزرعه كشاورز ديگر، بايد چندين بار آنرا سوار بر تريلي يدك كش و سپس پياده نمود.

حال با اين اوصاف، علاوه بر تلفات زماني كه صرف حمل و نقل ماشين مي گردد، در صورت كوچك بودن ابعاد كرتها و همچنين وجود مرز بنديهاي متعدد در داخل مزرعه، تلفات زماني چندين  برابر افزايش خواهد يافت. بديهي است كه در نظامهاي بهره برداري در قالب تعاوني هاي توليد و مراكز ارائه خدمات مكانيزاسيون به ازاي زمانهاي از دست رفته بطور مستقيم بر ميزان اجرت كار يا كرايه ماشين افزوده خواهدشد. كه اين امر با پايين بودن ميزان درآمد بهره‌برداران ( كه ناشي از خرده مالكيت است ) منافات داشته و اجراي عمليات مكانيزه را توجيه پذير نخواهد ساخت.

خرده مالكيت و تاًثير آن بر فرايند تبديل و عرضه برنج به بازار:

در حال حاضر فرايند تبديل برنج و عرضه آن به بازار با مشكلات عديده اي مواجه است كه مهمترين دلايل آن خرده مالكيت، بهره برداري دهقاني، الگوي نادرست مصرف برنج در كشور و غيره مي‌باشد. در نظام بهره‌برداري از اراضي در قالب دهقاني كه بهره بردار توليد محصول را خودش مديريت نموده و محصول توليدي را جهت نياز خوانواده خويش مصرف و اضافه محصول را به بازار عرضه مي نمايد، چون هر كشاورز محصول اندك خويش را به كارخانجات شاليكوبي برده و پس از تبديل فقط محصول حاصل از زمين خويش را طلب مينمايد، بكارگيري از خشك كنهاي نوع گردشي و ساير انواع خشك‌كن‌هاي مدرن كه داراي مزاياي  عديده‌اي در مقايسه با خشك كنهاي نوع سنتي ( بستر خوابيده ) مي باشند را با مشكل مواجه مي سازد. زيرا در داخل اين خشك كنها كل محصول وارد شده با هم مخلوط مي‌شوند و لذا تفكيك محصول چند كشاورز از هم غير ممكن است. علاوه بر آن با توجه به متفاوت بودن  نوع ارقام محصول ارجاع شونده به كارخانجات شاليكوبي قبل از شروع به تبديل يك رقم متفاوت از رقم قبلي بايد كليه تنظيمات ماشين آلات را تغيير دهيم زيرا خصوصيات فيزيكي و مكانيكي ارقام مختلف متفاوت از هم بوده و به شرايط تنظيم خاص خودشان نياز دارند. اين امر سبب افزايش تلفات زماني و در پي آن افزايش اجرت تبديل و همچنين گاهي اوقات به علت وقت گير و خسته كننده بودن اعمال اين تغييرات و تنظيمات،برخي از اپراتورهاي ماشينهاي تبديل از انجام آن اباء نموده  و محصول را در شرايط نامناسب تبديل مي نمايند كه اين موضوع يكي از دلايل افزايش ضايعات و در نتيجه وارد نمودن خسارات به كشاورزان مي‌باشد.

 

خرده مالكيت و تاثير آن بر تمهيد بسترهاي مناسب جهت مكانيزه نمودن عمليات شاليزاري

از ديدگاه مكانيزاسيون، اجراي طرحهاي تسطيح و يكپارچه سازي اراضي شاليزاري به منظور سهولت در امر مكانيزه نمودن كشت برنج و دست يافتن به حداكثر بهره وري از اراضي صورت مي پذيرد. تاثير مستقيم اجراي اين گونه طرحها به شرح زير مشهود است:

1.         اصلاح اراضي از لحاظ شكل هندسي و ابعاد و اندازه كرتها، سبب كاهش زمانهاي تلف شده در حين اجراي عمليات مختلف كشاورزي به صورت مكانيزه مي گردد. از جمله اين موارد مي توان به كاهش زمانهاي صرف شده جهت دور زدن ماشينها در حاشيه كرتها و كاهش زمانهاي بارگيري ماشينهاي نشاكار در طي رفت و برگشت در داخل كرتها اشاره نمود.

2.         اعمال مديريت صحيح بر نحوه ايجاد لايه هاي سخت (plow pan) در حين اجراي عمليات تسطيح و يكپارچه سازي و همچنين تدارك زهكش‌هاي سطحي و زيرزميني به منظور تخليه آبهاي اضافي ( جلوگيري از ماندابي ) سبب افزايش مقاومت مكانيكي خاك سطحي و در نتيجه امكان تردد ماشينهاي مختلف شاليزاري مي‌گردد.

     خرده مالكيت و مالكيت دهقاني به دلايل زير در مقابل طرحهاي تسطيح و يكپارچه سازي قد علم نموده و سرعت اجراي آنها را كاهش مي دهد يا اينكه مانع از اجراي آنها مي‌گردد.

الف )  خرده مالكيت و مالكيت دهقاني كه پايين بودن سطح درآمد كشاورزان را در پي دارند، سبب مي گردند كه كشاورزان ميل و رغبت چنداني به اجراي اينگونه طرحها نداشته باشند ودر پرداخت هزينه اجراي سهم مالك و سرمايه گذاري در تجهيز اراضي با مشكل برخورد نمايند.

ب )  خرده مالكيت اراضي و تعدد مالكان، متوليان امر را در جلب رضايت مالكان جهت اجراي اين طرحها با مشكل مواجه مي سازد. با توجه به بافت اجتماعي موجود در بين بهره برداران هر چه تعداد افراد درگير در اين امر بيشتر باشد، هماهنگ نمودن آنها نيز دشوارتر خواهد بود.

ج )  يكي از دلايل اصلي مخالفت خرده مالكان با اجراي طرحهاي تسطيح و يكپارچه سازي،كاهش درصدي از سطح زمين در اثر اجراي اين طرحهاست كه اين مالكان از بيم اينكه زمين اندك آنها باز هم كمتر خواهد شد به مخالفت با آن بر مي خيزند.

لازم به ذكر است كه در اراضي تسطيح و يكپارچه سازي شده‌اي كه كرتها از دو طرف ( متقابل هم ) به جاده دسترسي داشته باشند، از ديدگاه ماشيني، نه تنها سبب كاهش تلفات زماني و در نهايت بهره وري بهينه از ماشين آلات مي گردد، بلكه امكان تردد برخي از ماشينهاي داشت از قبيل كودپاشها، سمپاشها و وجين كنهاي خودگردان را فراهم مي سازد. اين مقوله كمك شاياني به امر مكانيزاسيون برنج ( امكان استفاده از ماشينهاي مطلوب و جايگزين نمودن برخي از عمليات كارگري داشت برنج با عمليات ماشيني )خواهد نمود. در اين سيستم طراحي، چون درصد زيادي از زمين كم خواهد شد، اجراي آن با مخالفت شديد خرده مالكان مواجه خواهد شد.

 

پيشنهادات و ارائه راهكار:

خرده مالكيت و مالكيت دهقاني نه تنها در كشور ما، بلكه در ساير كشورها به عنوان يكي از بزرگترين معضل پيش روي بخش كشاورزي و به ويژه كشت مكانيزه برنج مطرح بوده است. هر چند در ساليان گذشته اقداماتي جهت رفع اين معضل انجام گرفت اما هنوز به خاطر وجود برخي مسائل قانوني همچون قانون ارث و ميراث، حقوق مالكيت و غيره متاسفانه تا كنون به راهكار جامعي دست نيافته و همچنان با اين مشكل دست و پنجه نرم مي كنيم.

1)  حال ميتوان ديدگاهها را عوض نمود، مي توان با اين معضل اساسي كنار آمد و با آن سازش نمود يا به عبارتي ديگر با حضور و وجود اين معضل در كشت برنج ( بويژه كشت مكانيزه )، آنرا اصلاح نمود و با آن سازش نمود.

برخي متخصصين بر اين باورند كه اين معضل نه تنها در ايران و كشورهاي در حال توسعه ، بلكه در برخي ممالك توسعه يافته همچون ژاپن نيز وجود دارد. بياييم همان روشهاي به كار گرفته شده در كشور ژاپن و غيره، با در نظر داشتن شرايط خاص موجود در كشور بكار گيريم. ما نيز با اين عقيده مخالف نبوده و آنرا تاييد مي نماييم.

2) با تقويت تعاوني‌هاي توليد با اعمال برخي مسائل همچون فراهم نمودن شرايط زيربنايي و تغيير شيوه‌هاي مديريت مزارع نيز مي توان به راه حل مناسبي جهت سازش با معضل خرده مالكيت دست يافت.

به عنوان مثال در صورت اجراي تسطيح و يكپارچه بودن اراضي شاليزاري كه امكان تردد ماشين هاي شاليزاري به داخل مزارع فراهم شده باشد و همچنين با واگذار نمودن كليه امور مديريتي مزارع از قبيل انتخاب رقم، زمان كاشت و اجراي عمليات زراعي و غيره به شركتهاي تعاوني توليد ( كشت همزمان مزارع يك منطقه يا يك روستا به صورت مالكيت واحد ) و سرانجام توزيع درآمد به تناسب ميزان تملك به صاحبان زمينها مي‌توان به اهداف مهمي دست يافت و حل بسياري از مشكلات مربوط به امر مكانيزاسيون برنج از قبيل تعيين نظام بهره‌برداري مناسب از ماشين‌ها، كاهش ساعات كار به ازاي واحد سطح با جايگزيني ماشين به جاي نيروي كارگري و در نهايت كاهش هزينه توليد و افزايش در آمد كشاورزان نائل گرديد.

لازم به ذكر است كه شرط لازمه دست يابي به اين هدف وجود اعتماد متقابل بين بهره‌برداران و متوليان شركت‌هاي تعاوني و همچنين اعمال نقش نظارتي دولت بر تعهدات متقابل است. علاوه در اجراي چنين سيستم، ممكن است در ابتدا متقاعد نمودن تعدار زيادي از كشاورزان يك منطقه كاري بس دشوار باشد، ولي با اعمال شيوه هاي ترويجي و تبليغي مناسب مي توان به اين هدف دست يافت چراكه مشابه چنين فعاليت ترويجي و تبليغي را در سالهاي گذشته در مناطق شمالي كشور جهت متقاعد نمودن كشاورزان براي اجراي طرحهاي تسطيح و يكپارچه سازي شاهد بوده ايم.

3)  تغيير سيستم ارائه محصول به كارخانجات شاليكوبي و همچنين تغيير سيستم هاي فروش و عرضه محصول به بازار نيز يكي از راهكارهاي اساسي جهت مبارزه با معضل خرده مالكيت در مرحله تبديل و فرآوري مي باشد. چنانچه ساختار خريد شلتوك ( با قيمت تضميني) از كشاورزان چه بصورت دولتي و چه به صورت غير دولتي فرهنگ سازي شود، عمده مشكلات مرتبط با سيستم تبديل و فرآوري برنج را حل خواهد شد.

با يك نگاه اجمالي بين تعداد كارخانجات شاليكوبي و كارخانجات آرد موجود در كشور و همچنين مقايسه بين روند تحويل گندم به كارخانجات آرد و تحويل شلتوك به كارخانجات شاليكوبي مي‌توان به اين نكته رسيد كه ترويج سيستم فروش شلتوك و همچنين كاهش تعداد كارخانجات ولي در عوض تجهيز آنها به سيستم‌هاي مدرن و با ظرفيت‌هاي تبديل بالاتر نيز خيلي از مشكلات مرتبط با امر تبديل برنج را حل خواهد نمود. 

گرچه اين راه و روش‌ها كل راه حل نيستند، اما لااقل مي توان گفت كه بسياري از مشكلات مرتبط با تبديل برنج را حل خواهد نمود.

 

4)  كاهش تنوع ارقام در سطح يك منطقه نيز روشي جهت كاهش ضايعات و سازش با اين معضل است. زيرا امكان خريد و نگهداري محصول را تسهيل مي‌نمايد.   

 

منابع:

1)     آقاگل‌زاده، حميد. ارائه زير ساخت‌هاي اساسي جهت مكانيزه نمودن كشت برنج در اراضي يكپارچه سازي شده. 20 – 21 آذرماه 1381. اولين همايش علمي – كاربردي تجهيز، نوسازي و يكپارچه سازي اراضي شاليزاري كشور. دانشگاه آزاد اسلامي واحد قائمشهر.

2)     آقاگل زاده، حميد. مقايسه بكارگيري ماشين در اراضي تسطيح و يكپارچه سازي شده و نشده. 20 – 21 آذرماه 1381. اولين همايش علمي – كاربردي تجهيز، نوسازي و يكپارچه سازي اراضي شاليزاري كشور. دانشگاه آزاد اسلامي واحد قائمشهر.

3)     الماسي، مرتضي. مباني مكانيزاسيون كشاورزي. 1380. مؤسسه انتشارات حضرت معصومه ( س ).

4)      نوري، كيومرث. تاثير آزاد سازي تجارت برنج بر بازار برنج ايران. 19- 20 دي ماه 1383. يازدهمين همايش برنج كشور. سازمان جهاد كشاورزي قزوين.

 

 

+ نوشته شده توسط حجت ا... خوشدل در چهارشنبه هجدهم اردیبهشت 1387 و ساعت 9:57 |